Τετάρτη, 17 Ιουνίου 2009

The Beyond - E tu vivrai nel terrore - L'aldilà (1981)

“Οι επτά πύλες της κολάσεως είναι σφραγισμένες σε επτά καταραμένα μέρη. Κατάρα σε όποιον πλησιάσει χωρίς να έχει γνώση. Κατάρα σε όποιον ανοίξει μια από τις επτά πύλες. Γιατί μέσα απ’ αυτή την πύλη το Κακό θα εισέλθει στο κόσμο...”

Αν έπρεπε να δώσω μόνο έναν χαρακτηρισμό στο Fulci (πράγμα καθόλου εύκολο φυσικά) αυτός θα ήταν του οραματιστή. Σαν γνήσιος σκεπτόμενος καλλιτέχνης δεν θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά από το να προσπαθεί να φτάσει πιο κοντά (και κατ’ επέκταση να προσαρμόσει την τέχνη του) σε αυτό που είχε σαν “εικόνα” μέσα στο μυαλό του. Καλώς ή κακώς, η εικόνα αυτή ήταν πολύ συγκεκριμένή, πνευματικά θεμελιώδης και σταθερά καθορισμένη. Μια καθαρά σαφή εικόνα του τόπου στον οποίο ζούμε και αναπνέουμε, ανόθευτη από ακαδημαϊσμούς, δήθεν φιλοσοφημένες απόψεις και πρέπει. Μια εικόνα λίγο πολύ γνώριμη σε όλους μας.

Το φαινόμενο Lucio Fulci δύσκολα εξηγείται από κάποιον μη ακαδημαϊκό και ακόμα δυσκολότερα υποστηρίζεται από κάποιον ο οποίος λατρεύει τόσο το έργο, όσο και την ίδια την περσόνα αυτού του αγέρωχου μουσάτου άντρα. Παραγνωρισμένος από πολλούς, παραγκωνισμένος από ακόμα περισσότερους, ενώ έχει καταφέρει να λατρεύεται με μανία από εκατομμύρια οπαδούς του φανταστικού, στον αντίποδα ακριβώς με τον ίδιο απαράμιλλο ζήλο αγνοείται από γιγαντιαίο αριθμό κριτικών, οι οποίοι ως επί το πλείστον στέκονται (και ανέκαθεν στέκονταν) στις λίμνες αίματος που πλημμυρίζουν τις εικόνες του, αδυνατώντας να δούνε πίσω, μπρος και ανάμεσα από αυτές.

Αφού έφτιαξε, έραψε και έκανε τα κουμάντα του στα 70’ς, κάπου γύρω στις αρχές των 80ς αποφάσισε να παρουσιάσει σε κοινή θέα την “Εικόνα” που είχε για τον κόσμο μας. Νύξεις βέβαια υπήρχαν και παλιότερα, άλλοτε πρόδηλες, άλλοτε καλά κρυμμένες. Αλλά ήταν εκεί. Και η λατρεία του για την σκοτεινή πλευρά έκδηλη και μετουσιωμένη στο έργο του, μακράν διαφοροποιημένη από το συνταγοποιημένο σινεμά τρόμου, που έμοιαζε όλο και περισσότερο να γίνεται “μόδα”. Η «Έβδομη Πύλη της Κολάσεως» στέκεται σαν ορόσημο στη φιλμογραφία του, πανύψηλη όπως είναι, καταφέρνει να φτάσει το ακραίο στα όρια του, παρουσιάζοντας ένα θαυμαστό αριστούργημά το οποίο πολλοί ζήλεψαν αλλά απειροελάχιστοι πλησίασαν, πόσο μάλλον αντιλήφθηκαν. Αν με το (προηγούμενο) City of the Living Dead η κόλαση άφηνε μια χαραμάδα σκότους(!) να περάσει, με το Beyond οι πύλες ανοίγουν διάπλατα και η κόλαση είναι έτοιμη να μας καλωσορίσει.. Προσωπική επιδίωξη? Ίσως. Δεξιοτεχνικό επίτευγμα? Αναμφίβολα…

Θέλοντας να επιδείξει την «κόλαση» (ή αυτό που τελοσπάντων υπάρχει «μετά», αφού έτσι και αλλιώς όλοι “κάπου” καταλήγουμε) καταφέρνει να μας φέρει ένα βήμα πιο κοντά σε αυτό που οι περισσότεροι από εμάς φανταζόμαστε ότι υφίσταται ως η “άλλη πλευρά”. Αυτό που όλοι μας σχεδόν κάποια στιγμή έχουμε περιέργως φανταστεί και που σίγουρα ο καθένας μας το αντιλαμβάνεται με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τα προσωπικά του βιώματα, πάθη και φόβους φυσικά.

Θέτοντας σαν βάση μια φαινομενικά απλή ιστορία τρόμου (η οποία αν και χαρακτηρίζεται από μια σχετική αναρχία στη δομή της, μοιάζει βατή, έχοντας μια αμυδρή συνοχή) και εμπλουτίζοντάς της με Lovecraftικούς μύθους, σιγά σιγά οικοδομεί ένα σιχαμερό περιβάλλον τρόμου και αποστροφής. Στο δικό του, μαεστρικά χτισμένο, θέατρο του παραλόγου, ο πιο άνθρωπος γίνεται απάνθρωπος, η κάθε οντότητα επαναπροσδιορίζεται από τον τόπο γύρω της, οι χαρακτήρες πνίγονται στην ακατάσχετη αιμορραγία (τους), η καταχνιά κυριαρχεί, και τα μουγκρητά των νεκροζώντανων σέρνουν το χορό.

Όσο όμως υπάρχει εξέλιξη, η ατμόσφαιρα μετατρέπεται σε ένα (υπερ)σύμπαν όπου τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας(?) αρχίζουν να θολώνουν, το νόημα σιγά σιγά καταρρέει, η λογική πάει περίπατο και η παρακολούθηση γίνεται δυσβάσταχτη. Εικόνες που μοιάζουν βγαλμένες από σουρεαλιστικό πίνακα , σαν σκοτεινή ακολουθία, σκοπός της οποίας να σε φέρει αντιμέτωπο με το απόλυτο θεατρικό φινάλε, σε μια και μοναδική εικόνα του απόλυτου Μηδέν. Μια εικόνα όπου δεν υπάρχει ζωή, δεν υπάρχει φως, δεν υπάρχουν σκιές, δεν υπάρχει αέρας, δεν υπάρχει τίποτα. Και το χειρότερο απ’ όλα, ο Θεός είναι ο μεγάλος Απών. Μακρινός Παρατηρητής, ολικής απραξίας.
Ωστόσο...

“He who fights with monsters should look to it that himself does not become a monster. And when you gaze long into an abyss, the abyss also gazes into you…” (F. N.)

..... Παράλληλα με όλα τα παραπάνω ο Fulci ρίχνει και μια - πολύ καλά κρυμμένη - κλεφτή ματιά στη θλιβερή πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Στην εναρκτήρια σκηνή της ταινίας, μια ομάδα ανθρώπων από διάφορες αστικές τάξεις(!), επιτίθεται οργανωμένα σε έναν ζωγράφο τον οποίο θεωρούν υπαίτιο για όλα τα κακά που βρίσκουν την πόλη τους. Δεν είναι τόσο η ανάγκη του ανθρώπου να αποποιηθεί κάθε ευθύνη και κατ’ επέκταση να κατηγορήσει κάποιον τρίτο, όσο η υπέρμετρη βία που πηγάζει από αυτό το πλήθος, που ανεξαρτήτου αιτίας και αφορμής, παρουσιάζει μια άκρως νοσηρή φύση και έναν (ηδονικό) σαδισμό που δεν καθοδηγείται από σατανάδες και μάγους, αλλά προϋπάρχει μέσα τους και απλά περιμένει – τη στιγμή – να βγει στην επιφάνεια.


«And you will face the sea of darkness, and all therein that may be explored...»


Ως εκ τούτου, το “L'aldilà” γίνεται αυστηρά δηκτικό και συγκεκριμένο, ο ίδιος ο Fulci δε μετατρέπεται σε έναν κοινωνικό ανατόμο του ανθρώπινου εγωισμού και της αστείρευτης υποδούλωσης του στα πάθη και τα “θέλω” του. H θνησιμότητα της ύπαρξης καταδικάζει το πνεύμα σε – μερική έστω – ανυπαρξία, καθιστώντας μας ανίκανους να αντιληφθούμε και να κατανοήσουμε τα προφανή (τον εαυτό μας). Λίγοι είναι αυτοί που καταφέρνουν να στρέψουν το βλέμμα προς το εσωτερικό της ψυχής τους, ακόμα λιγότεροι αυτοί που καταφέρνουν να αποτυπώσουν αυτό που διαπιστώνουν, μετουσιώνοντας το στην τέχνη τους.

Το Κακό ως δύναμη, ως πράξη, ως ανάγκη, και ως συναίσθηση, δεν απεικονίζεται με διαβόλους, τραγιά, μάγισσες και δαιμόνια. Δεν γεννιέται, δεν μεταβιβάζεται, μήτε και αποζητά τίποτα. Το ακατάλυτο Κακό προ-υπάρχει στη συνείδηση και την αντίληψη του ανθρώπου, εξαίρετο, πρωτόλειο και μοχθηρό όπως είναι, έτοιμο πάντα να εκδηλωθεί, αναδεικνύοντας την σκοτεινή πλευρά μας, η οποία είναι και η πιο καταπιεσμένη. Υφίσταται ως δυναμική του χαρακτήρα, κομμάτι του εαυτού μας, προϊόν της σύστασής μας. Για αυτό και είναι ένα από τα πιο έντονα και αιώνια χαρακτηριστικά της ανθρώπινης υπόστασης.


Ο Lucio Fulci έφυγε από τη ζωή στις 13 Μαρτίου 1996 από κρίση διαβήτη. Έκτοτε κατοικεί σε ένα ειδικά διαμορφωμένο για αυτόν ρετιρέ στην «άλλη πλευρά», με θέα το απέραντο σκοτάδι (που τόσο τίμησε στις ταινίες του) και με χαμόγελο παππού - δασκάλου περιμένει υπομονετικά να καλωσορίσει όλους εμάς που ασπαστήκαμε τις ιδέες και τα πάθη του... “Welcome”...


Chris Zafeiriadis


P.S.: Αδιαμφισβήτητα, αν η μισή ταινία ανήκει στον Fulci, η άλλη μισή ανήκει στον τρισμέγιστο Fabio Frizzi, και στην εφιαλτικά υπέροχη μουσική του που ντύνει τις περισσότερες σκηνές. Δεν ξεχάστηκε, απλά η αναφορά του σε αυτό το σημείο κρίνεται ουσιαστικότερη και σίγουρα χαίρει καλύτερης “αντιμετώπισης” από τον αναγνώστη.


10 σχόλια:

Chris Z. είπε...

Μαύρο σκοτάδι πέφτει και καλύπτει τόσο την αναφορά του Dardano Sacchetti (η παράγραφος του οποίου χάθηκε κατά τη δημοσίευση) όσο και τις φωτογραφίες της Cinzia Monreale (η τυφλή Emily της ταινίας) από το συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Chiller Theater του New Jersey των Η.Π.Α στις 17-19/04/09 με θέμα το σινεμά του φανταστικού σε παγκόσμια κλίμακα. Πληροφορίες επί του θέματος
http://www.chillertheatre.com/main.htm

ΠΟΤΑΚΙΔΗΣ ΚΩΣΤΑΣ είπε...

Ήμουν δεν ήμουν 15 όταν την πρωτοείδα σε Β προβολής σινεμά . Θα ήθελα να γράψω κι εγώ 2 – 3 πραγματάκια για τον αγαπημένο μου Fulci αλλά με κάλυψες πλήρως φίλε μου

Annie_Hall είπε...

Παιχνίδια της ζωής: Χθες το βράδυ ήμουν έτοιμη να τη δω. Αλλά σκέφτηκα πως δεν του αξίζει να τη δω τόσο νυσταγμένη και το άφησα για απόψε.

Την πρώτη φορά που την είχα δει αυτό που ένιωσα ήταν σαν να έχει ανοίξει στην οθόνη μία πύλη που σε καταπίνει και σε μεταφέρει στο στον κόσμο του Fulci. Που μοιάζει λίγο με καλειδοσκόπιο...

Είχα πολλά να πω γι'αυτόν τον μαγικό κόσμο αλλά στο μυαλό μου είναι σαν εικόνες που δύσκολα γίνονται λέξεις. Δεν θα τολμήσω άλλωστε να το κάνω γιατί μπορεί να έχει πολύ ελεύθερο χρόνο στο..ρετιρέ και να βρεθώ στο ίδιο μέρος με τη χαμένη παράγραφο!

Michael Corleone είπε...

Αγαπημένος Φούλτσι, έχω όλες τις ταινίες του από Severin και Blue underground δεν βλέπω ελληνικές κόπιες χρόνια τώρα.Οι προτιμήσεις μου είναι τα Don't Torture a Duckling εκπληκτικό, σα να γυρίστηκε στημ Μάνη και χτυπάει αλύπητα την Καθολική Εκκλησία, One on Top of the Other, A Lizard in a Woman's Skin- παραισθητικό κι ασύλληπτο δημιουργικά ,
L'aldilà - εκπληκτικό άνοιγμα και φινάλε
Zοmbie 2 - μουσικάρα και το μάτι της Καρλάτου μας αποχαιρετά,The New York Ripper, The House by the Cemetery.
Εκπληκτικός δεξιοτέχνης με χαμηλά μεν μπάτζετ αλλά ατμοσφαιρικός και ασύλληπτος.
Δεν είναι Μάριο Μπάβα αλλά είναι αυτός που είναι.
Μακροσκελές σχόλιο, αλλά έπεσα σε αδυναμίες μου και σε Φούλτσι

Ανέφελη είπε...

Γεια, Chris! Ευχαριστώ για την επίσκεψη. Ο κινηματογράφος δεν είναι το δυνατότερό μου σημείο, αν και γενικά προτιμώ τις παλιότερες ταινίες σε σχέση με τις σύγχρονες. Μου αρέσουν πολύ τα κείμενά σου, ωστόσο, θα σε παρακολουθώ!
:)

Chris Z. είπε...

Σας ευχαριστώ όλους για την συμμετοχή. Τα σχόλιά σας τιμάνε την ταινία περισσότερο από το δικό μου κείμενο...

Μακάρι να το έβλεπα και εγώ σε b-movie cinema… Τεράστια εμπειρία...
Διαφορετικός από τον Θεό Bava το οποίο επίσης λατρεύουμε με μανία...
Υπάρχουν κάποια dvd στην Ελληνική αγορά τέτοιου είδους ταινιών, η new star νομίζω τα κυκλοφόρησε. Με λίγο ψάξιμο βρίσκεις πράγμα αλλά μη φανταστείς, εννοείται πως το εξωτερικό είναι η καλύτερη λύση. Στο ebay μάλιστα τα βρίσκεις και σε σχετικά χαμηλές τιμές...
Τα μεγάλα σχόλια είναι πάντα ευπρόσδεκτα, για να μη σου πω ότι προτιμούνται κιόλας...

Ανέφελη, σε ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια, ωστόσο απατάσαι, δεν είναι πάντα ωραία τα κείμενα. Σπάνια θα έλεγα... :)

Καλημέρα σε όλους..

panole8riambos είπε...

που το θυμήθηκες ?
επέμενε ενας φίλος μου και πήγαμε και το είδαμε...τότε...γύρω στο 85 ? 86 ?
ακόμα θυμάμαι την σκηνή με τον υδραυλικό (?) στο υπόγειο και τα χέρια που του βγάζουν τα μάτια...

Ανώνυμος είπε...

http://fantasia-tromos.blogspot.com/


Τσέκαρε το Reviews section...ο κύριος αυτός έχει πάρει τη κριτικη σου αυτούσια καιτη παρουσιάζει ως δική του!

Chris Z. είπε...

Και όχι μόνο...

Ευχαριστώ για την ενημέρωση

Ανώνυμος είπε...

Ο κύριος κατέβασε το blog του,αλήθεια τι του έκανες και το έσβησε;!

ΥΓ: Διάβασα κάποιες απο τις κριτικές και πραγματικά δίνεις ρεσιτάλ...π.χ Στρέλλα, Ψυχή στο στόμα, Terminator Salvation.