Πέμπτη, 3 Μαρτίου 2011

Lifeboat (1944)

Σε μια πρόσφατη «κρυφή» προβολή αυτής της περικυκλωμένης από νερό ταινίας του μετρ, παρατήρησα/ κρυφάκουσα ένα μικρό πηγαδάκι από αμετανόητους σινεφίλ να ομολογούν ότι αυτή δεν είναι η μεγαλύτερη επιτυχία του Hitchcock. Αν και υπό συνθήκες και σε κινηματογραφικά ιστορικό επίπεδο θα μπορούσα να συμφωνήσω με μια τέτοια σκέψη, ωστόσο θεωρώ ότι τέτοιες δηλώσεις έχουν περισσότερο υποκειμενική αξία και δυστυχώς (ή καλύτερα, ευτυχώς) αδυνατούν να παρουσιάσουν την αλήθεια στο σύνολό της. Άλλωστε η κάθε ταινία μιλάει με διαφορετικό τρόπο στον κάθε θεατή και απ’ όσο γνωρίζω υπάρχουν αρκετοί που αγνοούνε οποιαδήποτε αντικειμενικά κριτήρια απόλαυσης.

Λίγο μετά το αριστουργηματικό Shadow of a Doubt και λίγο πριν από το ψυχασθενικό Spellbound, ο Hitchcock παρουσιάζει μια επίδειξη της φαντασίας αλλά και των δυνατοτήτων του. Μπορεί η ταινία του να είναι γυρισμένη εξολοκλήρου μέσα σε μια βάρκα, αυτό όμως δεν θα έπρεπε είναι το μοναδικό χαρακτηριστικό της. Διότι μέσα σε αυτή την βάρκα θα μπορούσε κάποιος να παρακολουθήσει το ξεδιάντροπο ξεγύμνωμα της ανθρώπινης φύσης, την αδυναμία συνεργασίας πολλών και διαφορετικών προσωπικοτήτων την στιγμή της αλήθειας (και της αθωότητας), αλλά και την δύναμη της απόλυτης συνεργασίας την στιγμή του ψέματος (και της ενοχής).

Στην ταινία, μια μικρή σωσίβια λέμβος κουβαλάει τα απομεινάρια ενός συμ-μαχικού πλοίου που λίγα λεπτά πριν καταστράφηκε από τα πυρά ενός γερμανικού υποβρυχίου, το οποίο με την σειρά του τορπιλίστηκε, βυθίστηκε και στη συνέχεια χάθηκε για πάντα στην υγρή άβυσσο του αχανούς Ατλαντικού Ωκεανού. Δύο πολεμικές μηχανές που ποτέ δεν βλέπουμε στην οθόνη και που στην προσπάθεια εξολόθρευσης του αντιπάλου αλληλοεξοντώνονται, οδηγώντας στον θάνατο τις εκατοντάδες ζωές που τις συνοδεύουν. Σε αυτή την μικρή σωσίβια λέμβο όμως (που λειτουργεί και σαν σημαδούρα ζωής και ελπίδας μέσα στα σκόρπια επιπλέοντα συντρίμμια), εκτός από τους επιζώντες του πλοίου, έχει την τύχει να διασωθεί και ο καπετάνιος του γερμανικού υποβρυχίου ο οποίος λίγο μετά την επιβίβασή του στη βάρκα διαταράζει την ήδη κλονισμένη αρμονία του υπολοίπων διασωθέντων.

Σε αυτό το σημείο ο καθένας θα ομολογούσε ότι αναγνωρίζει την ευφυΐα του δημιουργού. Πρώτα τοποθετεί τους επιζώντες μιας πολεμικής μάχης μέσα σε μια βάρκα και στη συνέχεια τους ξεγυμνώνει, πρώτα πολιτισμικά και στη συνέχεια ηθικά, αποκαλύπτοντας το πραγματικό προσωπείο της ανθρώπινης ύπαρξης. Ο γερμανός καπετάνιος, αν και ο μόνος ικανός να οδηγήσει την βάρκα σε ασφαλές σημείο, δέχεται τα πυρά των υπολοίπων και μέσα στον μικροπόλεμο που συμβαίνει, μετατρέπει την φαινομενική τους αθωότητα σε αδιαμφισβήτητη ενοχή για όσα ακολουθούν.

Και στη συνέχεια σκέφτομαι…

Ο Hitchcock γνώριζε πολύ καλά τους ανθρώπους για να αρκεστεί στην κατασκευή μιας ταινίας-μικρογραφία του WWII. Αυτοί οι άνθρωποι των διαφορετικών ειδικοτήτων και των διαφορετικών εθνικοτήτων μοιάζουν να είναι ένα άξιο αντιπροσωπευτικό δείγμα των ανθρώπων δυτικού κόσμου, οι οποίοι σκέφτονται, μιλάνε και τελικά πράττουν ο καθένας με τον τρόπο του, όπως ακριβώς θα συνέβαινε και στις δικές μας μέρες. Έτσι η μικρή βάρκα από σωσίβια λέμβο μετατρέπεται σε μια βάρκα που κουβαλάει μέσα της ωκεανούς ομοιαζόντων πολιτισμών και εποχιακών ανθρώπων οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από αυτούς που διαδέχτηκαν την θέση τους σε αυτό τον πλανήτη.

Αυτή η βάρκα, ακόμα και αν επιπλέει στα νερά μιας άλλης εποχής, καταφέρνει μέχρι και σήμερα να μένει αβύθιστη, αποδεικνύοντας την διαχρονικότητα του δημιουργού της. Ενός δημιουργού ο οποίος πριν γίνει ένας από τους μεγαλύτερους σκηνοθέτες, μπορούσε και κατασκεύαζε μερικές από τις μεγαλύτερες επιτυχίες, όχι μόνο της δικής του εποχής αλλά και της κάθε επόμενης. Έτσι ακόμα και αν αυτή δεν είναι η μεγαλύτερη ταινία του, παραμένει ακόμα και σήμερα μια από τις πιο ιδιαίτερες και απολαυστικές στιγμές του.

Chris Zafeiriadis

4 σχόλια:

argiris-cinefil είπε...

Αρκετά καλή ταινία. Και μόνο που ο Hitchcock κατάφερε να δημιουργήσει σασπένς μέσα σε μια σωσίβια λέμβο είναι μεγάλο κατόρθωμα. Βέβαια η ταινία είναι πολύ περισσότερα από αυτό, ένα ξεγύμνωμα πολιτισμικών αξιών ανεξαρτήτων εθνικοτήτων, είτε αυτοί είναι οι καλοί (συμμαχικές δυνάμεις) είτε οι κακοί (δυνάμεις του άξονα). Όντως μία από τις ιδιαίτερες ταινίες του. Σπουδαία ταινία αλλά προσωπικά δεν ξετρελάθηκα.

Όπως πάντα πολύ ωραίο το κείμενό σου.

3,5: Καλή (+)

0: Κακή / 1: Μετριότατη / 2: Απλώς ενδιαφέρον / 3: Καλή / 4: Πολύ καλή / 5: Αριστούργημα

Chris Z. είπε...

Αργύρη, σ ευχαριστώ για τα όπως πάντα καλά σου λόγια.

Νομίζω ότι μια ταινία που κοντεύει να κλείσει τα εβδομήντα, δεν έχει την ανάγκη να ξετρελάνει κάποιον για να θεωρηθεί σπουδαία, πόσο μάλλον ιδιαίτερη. Οι λέξεις «ανεξαρτήτων εθνικοτήτων» είναι οι πιο σημαντικές στο σχόλιό σου και το κλειδί σε αυτή την ταινία, που δεν πρόκειται να βουλιάξει όσοι πολιτισμοί και αν αλλάξουν.

Καλημέρα…

argiris-cinefil είπε...

"Νομίζω ότι μια ταινία που κοντεύει να κλείσει τα εβδομήντα, δεν έχει την ανάγκη να ξετρελάνει κάποιον για να θεωρηθεί σπουδαία, πόσο μάλλον ιδιαίτερη"

Ακριβώς αυτό. Όπως ξέρεις οι βαθμολογίες που βάζω είναι πάντα σύμφωνα με τα προσωπικά μου γούστα και όχι σύμφωνα με το τι την θεωρώ εγώ. Υπάρχουν ταινίες που μπορεί να μην μου άρεσαν ιδιαίτερα αλλά να τις θεωρώ σπουδαίες.

Υ.Γ. Επέτρεψέ μου να σου προτείνω μια αριστουργηματική κορεάτικη ταινία που είδα πρόσφατα, το "Μνήμες εγκλήματος // Salinui chueok (2003)". Είναι η καλύτερη κορεάτικη ταινία που έχω δει ποτέ μου (μαζί με το "Oldboy"), παρόμοιας θεματικής και ύφος με αυτό του "Zodiac", μόνο που είναι ακόμη καλύτερο (φαντάσου στο λέει κάποιος που έχει ψύχωση με τον Φίντσερ). Αν δεν την έχεις δει, δες την οπωσδήποτε.

Καλησπέρα...

Chris Z. είπε...

Ευχαριστώ για την πρόταση. Το Memories of a Murder είναι στα υπόψιν για πολλά παραπάνω από μια απλή θέαση. ;)

Καλημέρα...